erfgoed
1 / 1
1 / 2
1 / 3
1 / 4
1 / 5
1 / 6
1 / 7
1 / 8

Erfgoed

Archief & Bibliotheek
Doopsgezind Haarlem heeft een directe link met haar eigen geschiedenis. Zij heeft een eigen bijzondere bibliotheek, diverse historische collecties en een compleet archief. De boeken en archiefstukken gaan terug tot in de vroege 16e eeuw. Ook de archieven van de Haarlemse doopsgezinde hofjes en weeshuizen zijn in beheer bij de VDGH. De collecties worden professioneel beheerd, toegankelijk gemaakt en beschikbaar gesteld. Er is een Archief- en Bibliotheekcommissie die regelmatig activiteiten, kleine tentoonstellingen en lezingen organiseert. Het archief en de bibliotheek zijn op dinsdag en woensdag geopend van 9.00 tot 17.00 uur. U bent dan van harte welkom. Bent u van plan te komen, maak dan wel even een afspraak. 

De archiefinventaris is te raadplegen via www.archieven.nl; de collectie oude boeken die zich in de bibliotheek bevinden staan in de online catalogus www.stcn.nl. De archiefinventaris en bibliotheekcatalogus zijn opvraagbaar via de archivaris/bibliothecaris. De geschiedenis van de doopsgezinden in Haarlem in de periode 1530-1930 is beschreven in de publicatie Naarstig en Vroom (S.L. Verheus, Haarlem,1993). Al eerder (eind 19e eeuw) beschreef dominee Hendrik Arend van Gelder (1825-1899) deze geschiedenis. Zijn omvangrijke manuscripten bevinden zich in de erfgoedcollecties van de Doopsgezinde gemeente in Haarlem en de Stichting Weeshuis der Doopsgezinden en zijn online beschikbaar via www.geschiedenis.doopsgezind.nl.

Monumentaal erfgoed
De Grote Vermaning in Haarlem
De zogenaamd ‘Grote Vermaning’ stamt uit 1683. De tekeningen voor dit kerkgebouw  worden toegeschreven aan de schilder Jan de Bray. Hij was een collega van Frans Hals. Het is een verscholen kerk die niet vanaf de straat gezien mocht worden. In 1717 werd er een nieuwe poort gebouwd in de Frankestraat. In de 18e eeuw kregen de doopsgezinden in Haarlem steeds meer aanzien en in 1757. Door toedoen van o.a. Pieter Teyler kwam er zelfs een opvallende ingang in de Grote Houtstraat. Tegenwoordig doet deze ingang dienst als Fotogalerie De Gang. Uit de nalatenschap van Pieter Teyler ontstond later het Teylers Museum. De elektrische kroonluchter in de kerk  uit 1912 is ontworpen door A.W. Weismann. Hij ontwierp ook het oudste deel van het Stedelijk Museum in Amsterdam. De centrale tafel is een ontwerp van Cees Dam. Het huidige orgel is door Ahrend en Brunzema gebouwd en werd in 1969 ingewijd. Het behoort tot de top in Nederland.

De Kleine Vermaning in Heemstede
De zogenaamd ‘Kleine Vermaning’ is in 1926 gebouwd werd in 1996 aangekocht door doopsgezinden uit Haarlem. De charmante bouwstijl behoort tot de Amsterdamse School, vandaar dat deze kerk een Provinciaal Monument is. Het orgel in de 'Kleine Vermaning' in Heemstede is in 1937 gebouwd door Hendrik Wicher Flentrop. Hij is de oprichter van het nog altijd bestaand bedrijf in Zaandam, dat wereldwijd orgels bouwt en restaureert. In deze kerk staat ook een kleiner orgel dat gebouwd is door Klaus Becker/ Kupfermühleuit 1976.

Hofjes
Er zijn drie doopdsgezinde hofjes in Haarlem: Wijnbergshofje, Zuiderhofje en Bruiningshofje. Hier een uitleg over het Wijnbergshofje.

Het Wijnbergshofje is een doopsgezind hofje gesticht rond 1650 en telt 9 woningen bestemd voor dames van ouder dan 50 jaar.Daarvoor werd het nu nog steeds aanwezige achterhuis door de doopsgezinden gebruikt als plaats van samenkomst voor kerkdiensten. Het hofje is een rijksmonument en het stichtingsbestuur streeft er naar dit cultureel erfgoed zo goed mogelijk te beheren. Het hofje heeft in 2006 een grote renovatie gehad, waarmee het mogelijk werd om 9 woningen weer “bij de tijd” te maken.

De Stichting Het Wijnbergshofje heeft een ANBI status. Het RSIN is 8074.06.387. Het adres van het hofje is Barrevoetestraat 4, 2011 WP Haarlem

Het doel van de stichting is om woonruimte te bieden aan 9 dames ouder dan 50 jaar en met de huuropbrengsten het onderhoud van het monument, de rente en aflossingen te betalen op de lening die voor de renovatie nodig was. Het toezicht op het onderhoud is in handen van een in monumenten gespecialiseerde architect.

Het bestuur bestaat uit:
Mw. S.A. van den Bos-van Veen, voorzitter, Mw. J. Kanbier-van het Spijker, secretaris; Hr. G. E. Buijn, penningmeester; Mw. E. de Haas-Misset; Hr. D.R. de Lugt. Het bestuur ontvangt geen beloning voor haar werkzaamheden. Gezamenlijke activiteiten van bestuur met de bewoners hebben door de Corona maatregelen geen doorgang gevonden.

De stichting is niet actief in het verwerven van middelen. Twee giften, die jaarlijks worden ontvangen, zijn gebaseerd op een reeds twee eeuwen terug gemaakte afspraak om het hofje te ondersteunen en bedroegen € 9.100. Aan huren werd in 2020 ontvangen € 57.250, beleggingen brachten €4.087 op. Aan de lastenkant staan € 8.405 aan hypotheekrente, € 8.606 aan algemene kosten zoals belastingen en verzekeringen, de kosten voor onderhoud en afschrijvingen, die € 53.775 bedroegen. Het negatief resultaat over 2020 bedroeg € 384.

Van Huis uit Doopsgezind niet in coronatijd
"Hartelijk welkom in de mooiste vermaning in Nederland', zo begint de theatrale rondleiding in de Doopsgezinde kerk in Haarlem, een leuke manier om iets over de geschiedenis te weten te komen. Koster Zeilmaker leefde in de vorige eeuw en hij leidt ons door de gangen en kamers die bij het gebouw horen. Op deze tocht komen we allerlei andere figuren, uit andere eeuwen zelfs, tegen. Zoals Jansje, de stovenzetster, en Mevrouw Nieuwenhuijzen Kruseman-van der Goot, een van de diaconessen. De heer van Zanten, uit de 17e eeuw, ontvangt ons in zijn kamer en vertelt over het fonds dat hij heeft ingesteld om de armen brood en turf te verschaffen. En dominee Craandijk laat ons de schitterende Heerenkamer zien, met jugendstil haard en een plafond met klapluikjes om de rook door te laten. De martelares Anneken Ogiers, die uiteindelijk verdronken werd, en de wereldberoemd Pieter Teyler van der Hulst, spelen ook een prominente rol. De kosten voor een rondleiding zijn 10 euro (kinderen tot 12 jaar € 5,–). Aanmelden is wel noodzakelijk via www.historischtoneel.nl/reserveren.

Openingstijden archief en bibliotheek
dinsdag en woensdag 9.00-17.00 uur

Afspraak maken
archivaris/bibliothecaris: Mechteld Gravendeel
023 551 23 51
archiefbibliotheek@vdgh.nl

onze locaties

Haarlem
Grote Vermaning
Frankestraat 24
2011 HV Haarlem
023 532 18 83
mail ons
route

-

Heemstede
Kleine Vermaning
Postlaan 16
2101 VE Heemstede
023 528 60 36
mail ons
route

anbi | privacy | colofon