Het kerkgebouw van Doopsgezind Haarlem stamt uit 1683. Al is het in plaats van een kerkgebouw misschien beter om te spreken over een kerkcomplex. Achter de deuren van deze ‘Grote Vermaning’ ontvouwt zich namelijk een verrassende aaneenschakeling van gangen en kamers.
Met als ‘centrum’ van dat complex de ruime en lichte kerkzaal met haar statige orgel. Daarnaast fraaie stijlkamers, waar het lijkt of de tijd eeuwenlang stil heeft gestaan. Een binnentuintje dat een oase van rust vormt in het drukke centrum van de stad. Een tussendoor-gangetje waarachter een manshoge kluis met een vuistdikke stalen deur verborgen zit. En ga zo maar even door. Niet voor niets kijken bezoekers die er voor het eerst komen hun ogen uit en zeggen ze vaak: “nu woon ik al jaren in Haarlem, maar ik heb nooit geweten dat dit hier was!”.
Op de Open Monumentendagen kan iedereen zelf een kijkje komen nemen in deze ‘verscholen’ kerk.
Tijdens de zaterdag van Open Monumentendag 2026 in de Grote Vermaning is er van alles te beleven:
Bezoekers worden ontvangen door acteurs die, gekleed als historische figuren, rondleidingen verzorgen door de kerkzaal en de verschillende stijlkamers. Zo komt de geschiedenis van het gebouw op een levendige manier tot leven.
De entree van de kerk loopt via Fotogalerie De Gang, aan de Grote Houtstraat. Hier is de tentoonstelling WIJS! te zien, waarin fotograaf Ilvy Njiokiktjien een diverse groep 80-plussers portretteert. De expositie laat ouderen zelf aan het woord en biedt een genuanceerd en positief beeld van het leven op latere leeftijd. Bij de grote portretten zijn korte, persoonlijke citaten te lezen die inzicht geven in hun levensverhalen.
Naast De Gang is lunchroom en cadeauwinkel De Wereld van Jansje geopend. Bezoekers kunnen hier terecht voor een lunch, koffie of thee met iets lekkers. Jansje wordt gerund door mensen met een verstandelijke beperking en is een initiatief van Doopsgezind Haarlem en de Hartekamp Groep.
Over het kerkgebouw
De kerkzaal van Doopsgezind Haarlem is gebouwd in 1681-1683 als verscholen kerk. Het inpandig gelegen kerkgebouw wordt toegeschreven aan architect Jan de Bray. De kerk heeft in elke hoek een ingang. Oorspronkelijk waren deze kerkingangen slechts via twee smalle steegjes in de Peuzelaarsteeg te bereiken. In 1717 werd een poort gebouwd in de Frankestraat.
Naarmate de 18de eeuw vorderde kregen de Doopsgezinden in Haarlem steeds meer aanzien en in 1757 vond een aantal welgestelde leden dat het tijd was voor een deftiger toegang. Zij bekostigden de bouw van een grote en voor Doperse begrippen opvallende poort in de Grote Houtstraat 43.
De bijgebouwen aan de Frankenstraat uit 1902 zijn in Neorenaissance stijl ontworpen met Neogotische en Jugendstil elementen door J.A.G. van der Steur. De preekstoel dateert uit 1891. Het huidige orgel is gebouwd door de orgelbouwers Ahrend en Brunzema en werd in 1968 geplaatst. De elektrische kroonluchter is ontworpen door architect A.W. Weismann in 1912. Boven de galerijen hangen kleinere versies van de kroonluchter. In hetzelfde jaar werden de glas-in-loodramen met leliemotief geplaatst.
Ook aan de buitenzijde wordt het erfgoed zichtbaar. Via de ingang aan de Frankestraat 18A krijgen bezoekers een blik op de verborgen kerk en is de Haarlemse Doopsgezinde Tijdlijn te zien. Deze tijdlijn maakt vijf eeuwen geschiedenis toegankelijk en laat zien hoe doopsgezinden zich ontwikkelden van vervolgde geloofsgroep tot een gemeenschap met grote maatschappelijke betekenis in Haarlem. Aan de hand van markante figuren, zoals Pieter Teyler van der Hulst en Jan de Bray, wordt deze ontwikkeling verbeeld. Daarnaast is de kerk ook rechtstreeks te bezoeken via Frankestraat 24, waarmee het voorheen verscholen monument vandaag de dag open en toegankelijk is voor een breed publiek.
Korenlint-programma (programma nader bekend)
Daarnaast vindt in Haarlem de 22e editie van het Korenlint plaats. Ook in de kerkzaal van de Grote Vermaning is een gevarieerd programma te horen. De deelnemende koren verzorgen ieder twee optredens van twintig minuten. Het thema ‘het palet van koorstad Haarlem’ komt tot uiting in de grote diversiteit: van kleine ensembles tot grote koren, met repertoires variërend van pop en opera tot wereldmuziek en verstilde, a capella gezongen kerkmuziek, al dan niet met pianobegeleiding.